YAZ HAMİLELERİ İÇİN SAĞLIK REHBERİ

Yaz ayları birçoğumuz için yılın en güzel aylarıdır.Bu ayları hamile olarak geçirdiğiniz için çok şey kaçırdığınızı düşünüyor olabilirsiniz;ama sizin de yaz aylarınız yılın en güzel zamanları olarak geçebilir.Kadın Hastalıkları-Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı Op.Dr.Numan Bayazıt yaz hamileleri için önerilerde bulundu.

Bebeğinizi de Kendinizi de Serin Tutun

Doğmamış bebeğiniz kendi beden ısısını kontrol edemez ve sizin bedeninizin ısı kontrol mekanizmalarına bağlı olarak yaşar.Şu ipuçlarını izleyerek kendinizi de onu da serin tutun.

Doğal Kumaşlar:Pamuk ve keten gibi doğal kumaşlardan yapılmış giysiler bedeninizin nefes almasını sağlayarak sizi çok fazla terlemekten kurtarır.

Açık Renk Giysiler:Açık renkler ışığı yansıtırken,koyu renkler içine çeker.Bu yüzden açık renk giysilerle kendinizi serin tutmanız kolaylaşır.

Çok Fazla Güneşlenmeyin:Ne kadar ısındığınızı fark etmeyebilir ve hatta güneşte yanabilir ve ciddi su kaybına uğrayabilirsiniz.

Güneş Faydalı Ama

Güneş ışınlarının daha dik ve etkili olduğu 11:00-16:00 saatleri arasında dışarı çıkmamaya özen gösterin,mümkünse aktivitelerinizi bu saatler dışında sabah erken ya da akşam saatlerinde yapın.

Güneş Lekelerine Dikkat !: Hamilelik döneminde hormonların da etkisiyle güneş yanığı ve güneş lekelerine çok sık rastlanır.Özellikle hamilelik maskesi olarak bilinen ‘‘melazma gravidarum’’ (alın,yanak veya şakaklarda ciltten hafif kabarık,sütlü kahve renkte simetrik lekeler) oluşumunda rol oynayan en önemli faktör anne adayının cildinin güneşin zararlı ışınlarına maruz kalmasıdır.

Güneş Kremi Seçimi: Güneşe çıkmadan en az 20 dakika önce UVA ve UVB’ye etkili koruyucu kremlerinizi sürün.Hamilelikte genellikle PABA ve diğer kimyasal bariyer içermeyen,titanyum dioksit veya megzoril gibi fiziksel bariyer içerikli güneş losyonları önerilmez.Hamileler için uygun güneş koruyucularının kullanılmasında ise hiçbir sakınca yoktur.

Sivilceler Canınızı Sıkmasın

Hormonal değişim nedeniyle anne adaylarının canını sıkan sivilceler sıcaklarında etkisiyle daha da bir artış gösterir. Sivilce bir yağ bezi ünitesi hastalığı olduğu için yağlı ciltlerde, yağlanma olan bölgelerde görülüyor.Bu sevimsiz durumda cilt temizliği, ciltteki yağın uzaklaştırılmasını sağladığı için faydalıdır.Sivilcelerinizi yok etmek için son zamanlarda içerisinde kükürtle birlikte zeytinyağı bulunan Nas Med tipi sabunlar geliştirilmiştir.Zeytinyağı, antiseptik özelliğinden dolayı bakteri ve mantar oluşumunu engelleyebileceği gibi kükürtün irritasyon etkisini de hafifletir.Zeytinyağı ve Kükürt içeren Nas Med sabunlar sadece eczanelerden temin edilebilir. Bu sabunlar dermotolog uzmanlar tarafından önerilmektedir

Sıcaklığı Yenin

Buz küpleri emin:Biraz daha heyecanlı bir şey olsun isterseniz buzları meyve suyundan da yapabilirsiniz.

Terlemiş ve Şişmiş Ayaklarınızı Dinlendirin:İhtiyaç duyduğunuz zaman ayaklarınızı bir leğen dolusu soğuk suya sokun-suya damlatacağınız birkaç damla nane yağı ayalarınızın daha da serinlemesini sağlayacaktır.

İşyerinde Serinleyin:Bileklerinizi soğuk suyun altında tutun.Bilekler nabız noktaları olduğu için bu hareket tüm bedeninizi serinletecektir.

Bol Bol Su İçin:Kafeinin su kaybı sağlayan etkisini göz önünde bulundurarak kahve ve çaydan uzak durun.Nane çayı serinletici bir alternatif oluşturabilir.

Temiz Hava Alın:Öğle yemeklerinde ve fırsat buldukça dışarı çıkarak temiz hava alın.

Mide Yanması İle Başa Çıkın

Mide yanması söz konusuysa, sık sık ve az miktarlarda yemek yiyin, bu, fazla asiti almak üzere gıdaların midenizde kalmasını sağlar. Yavaş yavaş yiyin ve yağlı gıdalardan kaçının. Normal veya kafeinsiz kahve mide yanmasını şiddetlendirebilir. Mide yanması düz yattığınızda genellikle kötüleştiği için, doktorunuz yatağınızın başı 10-15 cm yüksek olacak şekilde uyumanızı öğütleyebilir. Ayrıca yatmadan önceki 2 ya da 3 saat yemek yemekten kaçının.Bu uygulamalar yararlı olmazsa, doktorunuza başvurun; size bir antasit önerebilir.

Yolculukta Ara Ara Mola Verin

Yolculuk sırasında 1,5-2 saatte bir mola verilerek, molalarda 5-15 dakika yürüyüş yapılmalıdır. Bu sayede bacaklarda ödem ve bacak toplardamarlarında kan pıhtılaşması ihtimali minimuma indirilir. Ayrıca uzun seyahatlerde pıhtı oluşumunu engellemek için varis çorabı kullanılmalıdır. Gebelerin uçak ile seyahatinde bir sakınca yoktur. Yalnız 34 haftadan büyük gebelerin doktor raporu olsa bile, bazı havayolu şirketleri seyahatlerine izin vermeyebilir.

Havuzda Çok Kalmayın

Hamilelerin temiz olduğu bilinen denize ve havuza girmelerinde bir sakınca yoktur ancak bazı kurallara uyulması gerekir. Havuz suyunda kimyasal madde bulunduğundan dolayı, havuzda az bir süre kalınmasına ve çıktıktan sonra duş alınmasına dikkat edilmelidir. Duş sayesinde kimyasal madde vücuttan uzaklaştırılmış olur. Sudan çıktıktan sonra mayo veya bikini mutlaka değiştirilmelidir. Çünkü gebelerde vajinam HP değişikliği nedeniyle sık görülen mantar enfeksiyonu, ıslak mayo- bikini ile beklendiğinde, genital bölgenin nemli kalmasına bağlı olarak daha sık karşımıza çıkar ve tedavisi için ilaç kullanmak zorunda kalınabilir.

Bir aile olmaya karar verdiğiniz anda yapacağınız bir sağlıklı beslenme programı, gelecekte hiç şüphesiz çocuğunuza faydalı olacaktır. Sağlıklı beslenmek çocuğunuz doğmadan önce onun için yapacağınız en önemli şeydir ve inanın onun için güzel bir oda hazırlamaktan çok daha faydalıdır.İdeal olarak hamile kalmadan en az 3ay-1yıl önce beslenme durumunuz en iyi durumda olmalı. Ne çok zayıf ne de çok kilolu olmalısınız. Unutmayın hamilelik diyet için uygun bir zaman değildir.

Hamilelik öncesi besin deponuzun en iyi durumda olması için günlük tüketmeniz gerekenler:
• 2-3 kez kalsiyumdan zengin besin(yağsız süt,peynir, yoğurt)
• 7 öğün sebze ve meyve. Araştırmalar göstermiştir ki folik asit bebekte meydana gelebilecek nöral tüp hasarlarını(omuriliğin kılıfının tam oluşmaması) önlemektedir. Folik asit ise ıspanak, brokoli, ve koyu yeşil sebzelerde bulunmaktadır. Ayrıca C vitamini yönünden zengin olan turunçgiller, kiwi ve yeşil sebzelerden faydalanmanız gerekir.
• En az 2 öğün yüksek proteinli gıdalar almalısınız(balık, beyaz et, yumurta gibi..)
• Bol su için  Günde 8 bardak Su içmelidir. Çay, kahve, kakao, Alkollü içkiler ve kola ya hiç ya da mümkün olduğunca az tüketilmelidir

Kırmızı et, tavuk eti, balık, yumurta, süt ve sütten yapılmış gıdalar başlıca hayvansal protein kaynaklarıdır. Eti sevmeyen vejetaryen anne adayları açısından önemli olan bitkisel protein kaynakları ise nohut, Mercimek, fasulye, bakladır. Kepekli Tahıllar ve fındık, fıstık, ceviz gibi kuru yemişler de bunlara ek olarak sayılabilir
Sağlıklı bir diyet ile beraber vitamin ve mineral desteği de almanızda fayda var. RDI’nın (uluslar arası tavsiye edilen doz) %100-150’si kadar vitamin ve mineral almalısınız. Ayrıca aldığınız bu takviyenin 400 mikrogram folik asit ve 18 mg demir içerdiğinden emin olun. Çalışmalar göstermiştir ki bu ek vitamin ve mineraller doğum kusurlarını ve bebek anomalisi oluşma sıklığını en aza indirmiştir. Eğer kalori alımınızı çok arttırmazsanız hamilelik için gereken demir miktarını depolamanız zor olacaktır. Bu nedenle demir takviyesi alımı önemlidir. Unutmayın ki demir eksikliği vajinal kanama, düşük doğum ağırlıklı bebek, hamilelik ve doğum sonrası aşırı yorgunluk sebebidir.Yalnız dikkat edilmesi gereken kritik bir nokta vardır. Bazı vitaminlerin yüksek dozda alındığında zararlı olabilir. Özellikle yağda eriyen vitaminler vitamin A ve D fazla alındığında bebekte doğum kusurlarına yol açabilir. Bu nedenle RDI’nın %100-150’sini geçmemelisiniz.

Hamilelik döneminde ne kadar balık tüketilmesi gerektiği her zaman merak konusu olmuştur. ‘Bebeklerin beynini geliştiren omega-3 yağları için daha çok balık yenmeli mi?’ ya da ‘Bebekleri beyni zehirleyen civadan korumak için balık yemeyi sınırlandırmam mı gerekir?’ gibi sorular kafaları meşgul eder.

Ancak balığın faydalarını gösteren bilimsel veriler her geçen gün artıyor. Harvard Üniversitesi’nin yaptığı bir araştırmaya göre; haftada en az 3 porsiyon balık yiyen hamilelerin bebekleri daha zeki oluyor. Bu çocuklar, deniz ürünlerini tercih etmeyen annelerin bebeklerine göre yüzde 30 daha fazla gelişim kaydediyor. Üniversitenin çalışmasını sayfalarına taşıyan US News&World Report dergisi, anne adaylarının yüksek oranda civa içeren tuna gibi balıklar yerine; somon ve ringayı tercih etmelerini önerdi. Kalıtsal genlerin bebeğin zeka düzeyini belirleyen en önemli faktörlerden biri olduğuna dikkat çeken uzmanlar, annelerin bazı önlemlerle bu gelişime katkıda bulunabileceğini vurguluyor.
Bebeklerin beyin gücünü artırmanın yolları
Omega-3 alın: Hamile ve emziren annelerin, bebeklerinin beyin gelişimini maksimuma çıkarmak için haftada en az 340 gr. balık (somon, sardalye, çiroz gibi) yemeleri gerekiyor. Bazı takviye edilmiş ve güçlendirilmiş besinlerde de omega-3 bulunuyor.
Hamilelik boyunca aktif olun: Egzersiz yapmak fetusa giden kan dolaşımını artırır ve besinlerin, oksijenin daha etkili bir şekilde taşınmasını sağlar. Ne kadar egzersiz yapabileceğinizi doktorunuza danışarak belirleyin.
Tiroitlerinizi kontrol ettirin: Anne karnındaki bebeklerin erken dönemde yeterli miktarda tiroit hormonu alması, beynin düzgün gelişimi için gerekli. Yapılan araştırmalar, yeterince aktif olmayan veya çalışmayan tiroitlere sahip annelerden doğan bebeklerin diğerlerine göre daha düşük IQ’ya sahip olabileceğini ortaya koydu.
Stresi azaltın: Hamilelik sırasında eşinizle tartışmalar yaşıyorsanız, bundan kurtulmaya gayret edin. Çünkü bu bebeğinizin zekasında olumsuz etki bırakabilir. Bilim adamları yüksek oranda salgılanan stres hormonunun plasentaya kadar ulaşıp bebeğin beyin gelişimini etkilediğine inanıyor ve baba adaylarının da bebeğin gelişiminde önemli bir rolü olduğunu vurguluyor.
Mümkün olduğunca uzun süre emzirin: Harvard’da yapılan bir araştırma, en az 10 ay boyunca emzirilen bebeklerin 18 aylık olduklarında çok daha fazla gelişim kaydettiklerini gösterdi. Balıkta bulunan omega-3 gibi faydalı yağlar süte karışıyor. Anne sütü beyni geliştiren maddeler içeriyor.

Zaman

Sezeryan doğum gerçekleştiği zaman mutlaka uygulanması gereken aneztezi hakkında sizlere merak ettiğiniz bilgileri aktarıyorum.
Melekler Mekanı – Sezeryan doğumda anestezi Ameliyathaneye girdikten sonra anestezi uzmanı, ameliyat boyunca sıvı alabilmeniz için kolunuza damar içi serum takar ve daha sonra epidural veya spinal blok yerleştirme işlemine başlar. Bu aşamada kadınların endişelerinin artması normaldir. Bazıları ameliyat nedeniyle olmasa bile omuriliklerine bir iğne girecek olmasından dolayı endişelenerek titreyebilirler. Anestezinin işe yaramayacağmı ve ameliyat boyunca ağrı hissedeceklerini düşünüp endişelenenler de olabilir. Bunların hiçbirinin olmayacağı konusunda sizi temin edebilirim. Anestezi uzmanları endişenin fiziksel belirtilerine alışkın olacaktır. Eğer kendinizi iyi hissetmediğinizi veya bayılacak gibi olduğunuzu söylerseniz size oksijen vereceklerdir. Kadın doğum bölümüyle çalışan her anestezi uzmanı annenin titremesine aldırmadan iğneyi sokabilme kabiliyetine sahiptir. Gerçekten de kendinizi rahat hissetmeniz için ellerinden geleni yaparak ameliyat boyunca rahatlamanızı sağlamak için neler olacağını açıklayacaklardır.

anestezi

Planlı sezaryen durumunda anestezi bir iki dakikada etkisini gösterecektir ama (ameliyat sonrasında ağrılarınızı dindirmeye yardımcı olmak için) ek epidural kateteri takmak yaklaşık 20 dakika civarında sürecektir. Eğer acil olarak sezaryene alındıysanız gerektiğinde anestezinin dozunu artırabilmek için zaten epidural kateteriniz olacaktır ve bir iki dakika içinde etkisini gösterecektir. Epidural veya spinal bloğun düzgün olup olmadığını anlamak için anestezi uzmanı yüzde 100 emin olana kadar kontrol edecektir. Anestezinin takılı olduğu kısmın altına ve üstüne sprey sıkılarak hissedip hissetmediğinize bakılacaktır ve hissetmediğiniz anlaşıldıktan sonra bloğun düzgün olduğu kesinleşecektir.

Son Hazırlıklar

Anestezi uzmanı ağrınız olmadığını teyit ettikten sonra mesanenize’ bir sonda takılır. Bunun iki amacı vardır. Birinci amacı ameliyat sırasında mesanenizin boş olmasını ve doğumu engellememesini sağlamaktır, ikincisi ise sonda ameliyatın ardından da yaklaşık 24 saat boyunca takılı olacağı için, sizi ameliyat sonrasında ağrılı bir şekilde yataktan kalkıp tuvalete gitmekten kurtarmaktır.

Daha sonra bikini bölgenizdeki tüyler tıraş edilir. Karnınızın her tarafı antiseptik solüsyonla silinir ve kesinin yapılacağı yer dışında kalan kısımlara steril örtüler örtülür. Örtünün başınıza yakın kısmı, aksini belirtmediğiniz sürece, ameliyatı görmemeniz için bir perde oluşturacak şekilde anestezinin durduğu ayaklara tutturulur.

Sezaryen Doğum

Her şey ayarlandıktan sonra doktor, tüyler yeniden çıkınca yara izi görülmeyecek şekilde, karnınızın alt kısmına, bikini bölgesine bir keşi yapar. Kesilerin boyu ve şekli değişik olabilmekle birlikte genelde yaklaşık 20 cm uzunluğunda düz veya bir gülümseme gibi hafif eğiktir. Cerrah rahmin alt kısımlarında derin bir keşi yapmadan önce yağ, lif ve kas doku tabakalarını keser.

Rahim açıldıktan sonra zarlar yırtılır (eğer daha yırtılmamışlarsa) ve amniyotik sıvı boşaltılır. Bazı sebeplerden dolayı, bebek çıkartılmadan önce tüm sıvı boşaltılır, dolayısıyla tüm steril örtüler, doktor ve hemşirelerin kıyafetleri ve ayakları ıslanır. Doktor daha sonra bebeğin duruşunu kontrol eder, elini rahme sokar, rahimde yapacağı kesiyle bebeği çıkartabilmek için başını kavrar ve pelvisten kurtarır. Bu alan dar olduğu için genellikle doğumu kolaylaştırmak için yardımcı doktorun rahmin üst kısmına baskı yapması gerekebilir. Eğer bebeğin başı garip bir konumdaysa küçük forsepslerle müdahale etmek gerekebilir.

Eğer doğumun ikinci aşamasında acil olarak sezaryene almdıysanız, asistanın, bebeği kesiyle çıkartabilmek için sizi muayene ederek bebeğin doğum kanalına geri girmesini sağlaması bile gerekebilir. Bu anne babalara biraz korkutucu gelebilir ama sizi temin ederim, bebek için hiçbir tehlikesi yoktur. Bebeğin başı yavaşça rahimden çıkarken, ağzı ve burnu mukus ve sıvılardan temizlenir, daha sonra omuzları ve vücudu çıkartılarak doğum tamamlanır.

Doğum Sonrası

Sezaryen yaklaşık bir saat sürer ama bebeğin doğumu bu bir saatin sadece beş dakikasını alır. Çoğu bebek daha bacakları rallimden çıkmadan önce ağlayarak bağırmaya başlar. Gerçekten de bebek, sezaryende dünyaya birden bire gelmektedir. Kordon penslenip kesildikten sonra bebek artık özgürdür ve anne babaya gösterildikten sonra sıvılardan temizlemek için alınır ve üşümemesini sağlamak için havlulara sarılır. Çocuk doktoru veya ebe, bebeği özel bölümde biraz ısıtmak, solunumunu ve kalp atışlarını kontrol etmek, vücudunu kaplayan verniksi temizlemek ve Apgar puanlarına (Bkz. S. 375-6) bakmak için yenidoğan destek ünitesine alabilir. Derhal yoğun bakıma alınmasını gerektiren bir sorun olmadığı sürece sarılıp sarmalanan bebeğiniz size getirilir. Eğer yoğun bakıma alınması gerekiyorsa, gitmeden önce size gösterilecektir. Benim anne ve babam doğum sırasında resim çekebilmek için karnıma yakın bir yerde durmuşlardı. Bazıları ameliyatı veya doğumu görmek istemeyebilir. Sezaryen doğumlar anne için garip ve bazen de eğlenceli bir deneyim olabilir. Hiçbir acı hissetmeden karnınızın etrafında çalışan insanları görmek nadir yaşayacağınız bir deneyimdir. Bebek doğar doğmaz anestezi uzmanı, anneye rahmin kasılmasını ve plasentanın doğmasını sağlayan sintometrin enjeksiyonu yapar. Vajinal doğumda olduğu gibi doğumun üçüncü aşamasının aktif yönetilmesi (Bkz. S. 333) rahim ve plasenta yatağındaki kanamayı önlemeye yardımcı olur. Plasentanın tam olup olmadığı kontrol edilir. Bu sırada doktor bir veya iki kat iplikle rahim kesişini dikmeden önce rahim boşluğunu temizler. Daha sonra rahme ulaşmak için kestikleri tüm doku tabakalarını eriyebilen dikişlerle tekrar dikerek, zımba veya iplikle tamamlar. Dikişler ilerleyen günlerde alınabilir.

Anestezi verildikten dikişler tamamlanana kadar \ geçen zamanda sezaryen yaklaşık bir saat sürmektedir ama bebeğin doğumu bu bir saatin sadece beş dakikasını alır. Geri kalan zamanda anne anesteziden çıkartılır ve dikişler atılır.

Klasik Sezaryen

Rahmin üst kısmındaki kaslara dik olarak keşi yapılan klasik sezaryen, günümüzde çok nadir olarak uygulanmaktadır. Çünkü artık sezaryen doğumlarda, kasların ve kesilerin daha çabuk iyileşmesini sağlayan enine kesiler tercih edilmektedir. 30 haftadan küçük prematüre bebeklerde, narin ve küçük olan bebeği dar ve gelişmemiş olan alt kısımdan çıkartmanın zor olduğu ve bebeğin fiziksel bir travma yaşamasına yol açacak durumlarda klasik sezaryen uygulanabilmektedir. Bebeğin enine durduğu ve zarların yırtıldığı bir durumda, rahmi ve bebeği ciddi bir travmaya sokmadan bebeği alt kısma yapılan ufak bir keşiden çıkartmak mümkün değildir. Aynı şekilde, önceki ameliyadardan veya geniş rahim liflerinden dolayı alt kısma ulaşmanın zor olduğu durumlarda da klasik sezaryen uygulanmaktadır. Bu tür durumlarda, bir sonraki doğumda rahim yırtılması riski olduğu için, klasik sezaryen ameliyatı geçirmiş kişilerin sonraki hamileliklerinde vaiinal doğum yapmaları tavsiye edilmez.

YENİ DOĞMUŞ BEBEĞİNİZ

Doğumda geçen hareketli saatlerin ardından düşünceli bir sakinlik dönemi başlar. Doğumda bulunan ekip gitmiştir. Yeni doğan güzel bebeğinizin gelişini kutlamak için eşinizle yalnız kalırsınız. Dokuz ay süren beklemeden sonra beraber yarattığınız bu minik canlıyla tanışmak çok duygusal olmanıza neden olacaktır.

Hamile kalmak isteyen kadın adet dönemlerinin düzeniyle ilgili dönemleri iyi değerlendirmelidir. Örneğin kadının hamile kalması için iki adet döneminin ortasındaki günleri cinsel ilişkiye girerek değerlendirmesi kadını anne olmaya yaklaştıran değerli günlerdir. Yani basit bir hesap yaparsak adet döneminizin 12.günü, 13.günü, 14. günü, 15.günü, 16.günü, 17.günü,18.günü yumurtlama dönemlerinizdir.Bu günleri veya iki günde bir olan günleri cinsel ilişki ile geçirirseniz ve eşinizin sprem sayılarında ve sprem kalitelerinde bir sorun yoksa hamile kalma ihtimaliniz yüksekdir.

Bunun dışında hamile kalmak için bir ev ödevi tarzında stres ile kaygı ile cinsel ilişkiye girmeniz hamile kalmanızı olumsuz yönde etkiler.Her konuda olduğu gibi stres hamile kalma konusundada belirleyici olumsuz bir etkendir.

Hamile kalma ihtimalinizin düşük olduğu günler ise yumurtlama tarhinden önceki 5 günlük dönemi kapsar.Bu 5 günlük dönemde hamile kalma ihtimaliniz çok düşüktür.